Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026: Đề cao vai trò kiến tạo phát triển của pháp luật

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại Lễ ra mắt Cổng pháp luật quốc gia. Ảnh: TTXVN

(Cổng Pháp luật quốc gia) - Gắn xây dựng pháp luật với tổ chức thi hành, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.

Trải qua 13 năm tổ chức, Lễ hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam (9/11) đã trở thành sự kiện chính trị, pháp lý quan trọng, góp phần lan tỏa ý thức tuân thủ, thượng tôn pháp luật trong xã hội và các tầng lớp nhân dân.

Năm 2026, sự kiện được tổ chức trong bối cảnh có nhiều ý nghĩa đặc biệt, khi cả nước kỷ niệm 80 năm ra đời bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam); năm đầu tiên triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; đồng thời nỗ lực thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội năm 2026, phấn đấu đạt mức tăng trưởng hai con số, tạo động lực đưa đất nước phát triển mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới.

Bộ Tư pháp, cơ quan Thường trực của Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật Trung ương, đã chủ động tham mưu Hội đồng ban hành kế hoạch tổ chức Lễ hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026, trong đó đặc biệt chú trọng công tác thông tin, truyền thông trước, trong và sau sự kiện.

*Đổi mới công tác xây dựng, thi hành pháp luật, khơi thông nguồn lực phát triển

Một trong những điểm mới của Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026 là gắn kết chặt chẽ với việc triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các chủ trương, định hướng lớn của Đảng, Nhà nước về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, nhất là Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Theo đó, các hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam được định hướng vượt ra ngoài khuôn khổ tuyên truyền, phổ biến các quy định pháp luật, hướng tới nâng cao nhận thức về vai trò của pháp luật trong kiến tạo phát triển, tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Cùng với đó, đề cao trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trong tổ chức thi hành pháp luật, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Nội dung truyền thông Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026 gắn kết chặt chẽ với công tác xây dựng pháp luật, phản ánh tinh thần đổi mới nhằm tạo dựng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đồng bộ, thống nhất, kịp thời và hiệu quả. Điểm nhấn là hoạt động lập pháp của Quốc hội khóa XVI với sự chủ động, khẩn trương, kịp thời giải quyết các vấn đề cấp thiết của đất nước. Theo thông tin Bộ Tư pháp cung cấp, Quốc hội đã thông qua 9 luật tại Kỳ họp thứ Nhất; 15 luật và 6 nghị quyết tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất; đồng thời dự kiến xem xét, thông qua 39 luật và 4 nghị quyết quy phạm pháp luật tại Kỳ họp thứ Hai.

Những kết quả trong hoạt động lập pháp, cùng với nỗ lực tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, đẩy mạnh thi hành pháp luật, chuyển đổi số và đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật sẽ là những nội dung trọng tâm được phản ánh tại Lễ hưởng ứng, qua đó khẳng định vai trò kiến tạo của pháp luật đối với sự phát triển kinh tế - xã hội.

Trong bối cảnh tổ chức bộ máy chính quyền địa phương có nhiều thay đổi, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật được định hướng theo hướng thiết thực, linh hoạt, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và điều kiện thực tiễn của từng địa phương, chú trọng đưa pháp luật đến gần người dân ngay từ cơ sở.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cùng các lãnh đạo Đảng, Nhà nước ấn nút ra mắt Cổng Pháp luật Quốc gia. Ảnh: TTXVN 

Nội dung truyền thông tập trung vào các quy định pháp luật liên quan trực tiếp đến tổ chức, hoạt động của chính quyền địa phương hai cấp, phân cấp, phân quyền, giải quyết thủ tục hành chính và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp. Đồng thời, tăng cường ứng dụng công nghệ số, đa dạng hóa phương thức truyền thông, bảo đảm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật được triển khai liên tục, thông suốt, hiệu quả trong điều kiện tổ chức bộ máy mới.

Đáng chú ý, việc ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn đang được thúc đẩy nhằm đổi mới, tối ưu hóa quy trình lập pháp, rà soát và hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật.

Sự kiện năm nay gắn với việc lan tỏa, khai thác hiệu quả các nền tảng số trọng điểm như Cổng Pháp luật quốc gia, góp phần làm cho công tác xây dựng pháp luật ngày càng dân chủ, công khai, minh bạch, tăng cường tương tác với người dân, doanh nghiệp. Trong thi hành pháp luật, chuyển đổi số tiếp tục được xác định là đòn bẩy để nhân rộng các mô hình phổ biến, giáo dục pháp luật trực tuyến, đánh giá năng lực tiếp cận pháp luật, xóa bỏ rào cản về không gian, thời gian, đưa pháp luật đến với các tầng lớp nhân dân nhanh chóng, kịp thời và hiệu quả.

Một điểm mới khác của Lễ hưởng ứng năm 2026 là gắn hoạt động biểu dương, vinh danh “Gương sáng pháp luật” với việc trao tặng Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ cho các tập thể, cá nhân tiêu biểu có thành tích xuất sắc trong công tác xây dựng và thi hành pháp luật.

Dịp này, Bộ Tư pháp cũng tổ chức tổng kết, trao giải Cuộc thi trực tuyến “Tìm hiểu Hiến pháp và pháp luật” trên Cổng Pháp luật quốc gia. Đây là cuộc thi lần đầu tiên được tổ chức trên nền tảng này với quy mô toàn quốc, thu hút 845.348 người tham gia, với 2.584.819 lượt dự thi.

*Lấy hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật làm thước đo

Theo định hướng của Bộ Tư pháp, Ngày Pháp luật Việt Nam cần trở thành động lực thực chất, đưa tinh thần thượng tôn pháp luật vào đời sống xã hội, thay vì chỉ dừng lại ở hoạt động kỷ niệm mang tính phong trào.

Việc tôn vinh Hiến pháp và pháp luật phải được cụ thể hóa bằng những hành động tháo gỡ điểm nghẽn thể chế trong thực tiễn. Các cơ quan, đơn vị cần chuyển tinh thần Ngày Pháp luật thành kết quả giải quyết những vấn đề cụ thể, như đẩy mạnh cải cách hành chính, cắt giảm giấy phép con, đơn giản hóa thủ tục thuế, hải quan và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh; lấy hiệu quả phát triển và lợi ích của nhân dân làm thước đo cao nhất đối với kết quả tổ chức thi hành pháp luật.

Cùng với đó, các hoạt động hưởng ứng cần thúc đẩy mạnh mẽ việc chuyển đổi tư duy từ “quản lý” sang “kiến tạo”, khuyến khích đổi mới sáng tạo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp. Công tác truyền thông chính sách, phổ biến pháp luật phải đi trước một bước, góp phần dẫn dắt dư luận, tạo sự đồng thuận xã hội ngay từ khâu hoạch định chính sách.

Đặc biệt, tư duy lập pháp trong bối cảnh mới đòi hỏi phải gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng và thực thi, trong đó tổ chức thi hành pháp luật được coi là khâu đột phá.

Việc ban hành luật kịp thời, bảo đảm chất lượng phải gắn với tiến độ ban hành đồng bộ các văn bản quy định chi tiết, khắc phục tình trạng “luật chờ nghị định, thông tư”.

Mỗi chính sách ngay từ khâu thiết kế cần được tính toán kỹ lưỡng, chuẩn bị đầy đủ các điều kiện triển khai về nguồn nhân lực, vật lực và hạ tầng công nghệ. Hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật phải được đánh giá bằng kết quả thực tế trong tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế, cắt giảm chi phí tuân thủ, khơi thông nguồn lực và tạo lập môi trường phát triển thuận lợi, an toàn cho người dân, doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, các hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam phải được triển khai sâu rộng, thực chất đến tận cơ sở, quán triệt nguyên tắc lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.

Nội dung và hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật cần xuất phát từ nhu cầu tìm hiểu pháp luật hằng ngày, cũng như những vấn đề được dư luận quan tâm. Thay cho phương thức truyền thông một chiều, cần tăng cường tổ chức các diễn đàn đối thoại, tư vấn pháp luật, trợ giúp pháp lý và hòa giải ở cơ sở; trực tiếp lắng nghe, giải đáp và tháo gỡ kịp thời những khó khăn, vướng mắc pháp lý phát sinh trong đời sống cũng như hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh.

Bộ Tư pháp cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường phối hợp, đồng hành của các cơ quan báo chí, truyền thông; đẩy mạnh đăng tải tin, bài, phóng sự, chương trình chuyên đề phản ánh sinh động những hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam tại các bộ, ngành, địa phương, các mô hình hay, cách làm sáng tạo và những kết quả nổi bật trong xây dựng, tổ chức thi hành pháp luật.

Mục tiêu hướng tới là xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật trở thành chuẩn mực ứng xử tự giác của mọi chủ thể trong xã hội. Tinh thần sống và làm việc theo Hiến pháp, pháp luật cần được duy trì thường xuyên, trong đó mỗi cán bộ, công chức phải tiên phong thực hiện; mỗi người dân coi việc tuân thủ pháp luật là trách nhiệm và nền tảng xây dựng xã hội an toàn, văn minh.

Cổng PLQG/TTXVN