Nguồn gốc, ý nghĩa ngày Nhà giáo Việt Nam

Từ năm 1982, ngày 20/11 đã trở thành ngày hội lớn của ngành giáo dục và của toàn xã hội. Đây là ngày để tôn vinh những người thầy, người cô đã cống hiến thầm lặng cho sự nghiệp "trồng người".

Tháng 7/1946 tại Paris, một tổ chức quốc tế của các nhà giáo tiến bộ được thành lập mang tên Liên hiệp Quốc tế các Công đoàn Giáo dục (tiếng Pháp: Fédération Internationale Syndicale des Enseignants - viết tắt là FISE).

Đến năm 1949, tại hội nghị ở Warszawa (Ba Lan), FISE đã thông qua “Hiến chương các Nhà giáo” gồm 15 chương. Nội dung chính của bản Hiến chương là: Đấu tranh chống lại mọi quan điểm, phương pháp giáo dục lạc hậu, phản động, phản khoa học; Xây dựng một nền giáo dục tiến bộ, dân chủ và khoa học; Bảo vệ quyền lợi chính đáng về vật chất, tinh thần của các nhà giáo; Đề cao vị trí và vai trò của nghề dạy học trong xã hội.

Tại Việt Nam, trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, Công đoàn Giáo dục Việt Nam đã liên hệ với FISE nhằm: Tố cáo tội ác của thực dân xâm lược trên các diễn đàn quốc tế; Giới thiệu thành tích của nền giáo dục cách mạng; Tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ của giáo giới tiến bộ trên thế giới đối với cuộc đấu tranh chính nghĩa của nhân dân Việt Nam.

Mùa xuân năm 1953, Đoàn đại biểu Việt Nam do Thứ trưởng Bộ Quốc gia Giáo dục Nguyễn Khánh Toàn dẫn đầu đã dự Hội nghị FISE tại Viên (Áo). Hội nghị này kết nạp Công đoàn Giáo dục của một số nước, trong đó có Việt Nam vào tổ chức FISE.

Từ ngày 26 đến 30/8/1957, tại Hội nghị FISE ở Warszawa (Ba Lan) với 57 nước tham dự, tổ chức đã quyết định lấy ngày 20/11 hằng năm làm Ngày Quốc tế Hiến chương các Nhà giáo.

Ngày 20/11/1958, Việt Nam tổ chức lễ kỷ niệm Ngày Quốc tế Hiến chương các Nhà giáo lần đầu tiên trên toàn miền Bắc. Những năm sau, ngày lễ tiếp tục được tổ chức tại các vùng giải phóng ở miền Nam, trở thành ngày hội truyền thống của giáo giới Việt Nam.

Trong ngày 20/11/1958, từ Hà Nội, Vĩnh Linh đến các vùng biên giới, hải đảo, các trường học đều tổ chức hoạt động phong phú. Hàng nghìn lá thư của giáo viên, học sinh, sinh viên miền Bắc gửi lên Chủ tịch Hồ Chí Minh, Ban Chấp hành Trung ương Đảng và Chính phủ, bày tỏ quyết tâm học tập, rèn luyện, góp phần xây dựng nền giáo dục xã hội chủ nghĩa và đấu tranh thống nhất đất nước.

Từ miền Nam, nhiều thư và thông điệp cũng được gửi qua Đài Tiếng nói Việt Nam, thể hiện tinh thần yêu nước, phản đối chế độ Mỹ - Diệm, đòi quyền học tập, ủng hộ giáo giới miền Bắc và đấu tranh cho độc lập, thống nhất dân tộc.

Hằng năm, nhân dịp này, các cơ quan giáo dục xuất bản tập san đặc biệt, cổ vũ tinh thần đấu tranh và tôn vinh sự hy sinh của đội ngũ nhà giáo trong kháng chiến.